Extra vizier: jaarthema 2026

Rivieren en beken werden levensaders van handel en voorspoed en bepaalden zo eeuwenlang waar onze steden en dorpen groeiden. Kastelen en forten beschermden zich met grachten, terwijl molens, brouwerijen en textielnijverheid op waterkracht draaiden. Ook sluizen, scheepsbouw en havenkranen herinneren ons aan een rijk verleden. Ook in tradities, volksverhalen en landschappen leeft de band met water verder: van processies en feesten langs de Schelde tot de visserscultuur aan de kust. Water is niet alleen een bron van leven maar is ook een drager van geschiedenis en cultuur.

Kunstenaars lieten zich inspireren door rivieren, kanalen en zeegezichten: denk aan de Latemse School in de Leiestreek, aan Léon Spilliaert met zijn nachtelijke zeegezichten in Oostende, of aan het MAS in Antwerpen dat zijn verhalen letterlijk aan de stroom ontleent.
Die verbondenheid leeft vandaag verder in festivals waar water de toon zet: bij OdeGand vullen muziekbootjes de stad met klanken, en tijdens Festival Stroom in het Nationaal Park Scheldevallei vloeien muziek en landschap harmonieus samen.

Water overstijgt niet alleen grenzen, maar ook religies. In het christendom staat het symbool voor nieuw leven bij het doopsel, in de islam voor zuiverheid in rituele wassingen, in het hindoeïsme voor heiligheid bij de Ganges en in het jodendom in de mikwe. Ondanks deze verschillende tradities en overtuigingen verbindt water ons allemaal. Het vormt zo een uitnodiging tot dialoog, verbondenheid en wederzijds begrip.

Water dwingt ons om vooruit te kijken. Slim waterbeheer helpt steden te beschermen tegen hittestress en overstromingen. Initiatieven zoals tegelwippen, groene gevels en de inrichting van watertuinen zijn lovenswaardige buurtacties. Op het platteland is water dan weer onmisbaar voor landbouw, natuurbehoud en biodiversiteit. Projecten zoals bufferbekkens, beekherstel en natte natuur maken onze landschappen veerkrachtiger, nu en in de toekomst.

In een wereld van klimaatverandering, droogte en overstromingen is water een spiegel van onze keuzes. Achter ons eten, kleding en dagelijks comfort schuilt een watervoetafdruk die we zelden zien. Maar precies die voetafdruk vertelt hoe wij omgaan met deze kostbare bron. Bewust omgaan met water is niet alleen een ecologische noodzaak. Het is ook een daad van solidariteit. Want als water schaars wordt, groeit ongelijkheid. Zorg voor water is dus zorg voor elkaar – lokaal én wereldwijd. Met onze nieuwe cartoonexpo ‘Elke waterdruppel telt!’ kan je dit thema verder verkennen, bespreken en beleven in je afdeling.

Organiseer, ontdek, creëer, vertel en laat water stromen doorheen je jaarprogramma in 2026 en 2027. Organiseer een milieuboottocht, een kunstwandeling langs kanalen, een lezing over wetlands en klimaat met experts, of een creatieve workshop waarbij kunst wordt gemaakt uit afval dat langs rivieren wordt verzameld. Elke activiteit, hoe groot of klein ook, is een druppel die bijdraagt aan een grotere stroom van bewustwording én verwondering.

Op basis van de bovenstaande ideeën over 'Water, bron van verhalen' kan je nu alvast vooruit denken en plannen. Meer uitgewerkte en concrete activiteiten bundelen we tegen de Planningsdag. Vanaf dan zal je onder 'inspirerende activiteiten' op het Vrijwilligersportaal heel wat suggesties rond het jaarthema zien verschijnen.

Een campagnebeeld van ons jaarthema stellen we in de loop van december beschikbaar.