Leven als een Bourgondiër. We kennen deze uitdrukking maar al te goed!

Bourgondië dus! Deze streek is het hart van de Franse gastronomie en wijn, waar de hertogen van Bourgondië ooit legendarische banketten hielden! Bourgondië is eveneens een regio die rijk is aan historisch en cultureel erfgoed. De monumenten in deze regio zijn niet alleen prachtig om te zien, maar ook belangrijk voor de geschiedenis en cultuur van onze regio.

Dinsdag 9 juni 2026: heenreis met bezoek aan de Abdij van Fontenay

We vertrekken vanaf het station Sint-Niklaas om 7u30.

Aankomst in Fontenay rond 15 uur. De abdij van Fontenay werd in 1118 gesticht door Saint Bernard in een drassige vallei bij Montbard. 

Als dépendance van de abdij van Clairvaux kende Fontenay een bloeiperiode tot in de 16e eeuw. Door bemoeizucht van de commanditaire abt en de godsdienstoorlogen raakte de abdij in verval. Tijdens de Franse Revolutie werd de abdij als Nationaal Goed verkocht en door de familie Montgolfier verbouwd tot papierhandel. Édouard Aynard, schoonzoon van de familie, kocht de abdij terug in 1906 om deze te restaureren. 

Wist u dat de Abdij de enige bezienswaardigheid in privaat bezit is die op de Werelderfgoedlijst van Unesco staat?

De abdij biedt tegenwoordig een getrouwe weergave van het leven van de cisterciënzermonniken in de 12e eeuw. Ze werd prachtig gerestaureerd en ligt in een mooi park. 

We bezoeken de abdij met een begeleide rondleiding inbegrepen.

Aankomst rond 17u45 in Dijon.

On B+B hotel ligt pal in het centrum in het voetgangersgebied en het museum van schone kunsten.

Woensdag 10 juni 2026: Musée des Beaux Arts en 'Uiltjes' Wandeling in Dijon

Vandaag verkennen we de oude hoofdstad van de  Bourgogne-Franche-Comté te voet .

Met onze stadswandeling hoef je niets te missen aan bezienswaardigheden. Dijon zal je ook nog anders leren kennen dan de 'geboortestad' van de mosterd (moutarde de Dijon) of de bakermat van het aperitief Kir. Dijon kende een lange tijd hertogen als machthebbers! Vandaar ook dat er nogal veel rijkdom van hen te zien is in de stad! 

Het is een historische stad met verschillende imposante monumenten en een levendig centrum. Onder de heerschappij van de hertogen van Bourgondië was Dijon tijdens de 14e en 15e eeuw één van de grote steden van Europa. Dijon werd opnieuw rijk in de 17e en 18e eeuw als regionaal regeringscentrum. Tot op de dag van vandaag is Dijon een bruisende moderne stad, waar je heerlijk kunt wandelen en veel kunt ontdekken tussen de middeleeuwse en historische gebouwen, die in de stad te vinden zijn.

Een van de belangrijkste monumenten op cultureel gebied is het paleis van de hertogen van Bourgondië met het Museum van Schone Kunsten. Het ligt pal in het centrum van de stad en de collectie van dit museum is na het Louvre één van de belangrijkste van Frankrijk. Het Musée des Beaux-Arts de Dijon heeft een onschatbare collectie met stukken uit de Egyptische oudheid, middeleeuwen en de renaissance, evenals meesterwerken van de 17e eeuw en modernistische 20e-eeuwse werken. Maar het hoogtepunt zijn allicht de praalgraven van de hertogen van Bourgondië. Het praalgraf van Filips de Stoute werd prachtig gebeeldhouwd door Claus Sluter. De praalgraven van zijn zoon Jan zonder Vrees en zijn echtgenote Margaretha van Beieren werden vervaardigd in dezelfde stijl!  

Verder bezoeken we nog de Toren van Filips de Goede, de kathedraal, het archeologisch museum, het museum van het bourgondische leven en de Notre-Dame kerk (met het beeld van les Jacquemarts de Courtrai). 

Wanneer je de kerk passeert is er rechtsaf het smalle straatje. Dit is de Rue de la Chouette, de straat van het uiltje. Hier zie je het beeldje waar de wandelroute naar vernoemd is. Het verhaal gaat dat het uiltje geluk brengt, je moet het beeldje met je linkerhand aanraken. De reden waarom je dit met je linkerhand moet doen is omdat dit dichter bij je hart is. Het beeldje is niet echt als een uiltje te herkennen.

Donderdag 11 juni 2026: Dôle met de universiteit van de Bourgondiërs en de abdij Brou in Bourg-en-Bresse 

Vandaag rijden we met onze bus naar Dôle en Bourg en Bresse.

In 1423 had Filips de Goede, de Universiteit van Dole (Franche-Comté) opgericht. Het had voor de hand gelegen dat de Bourgondische hertog zijn eigen universiteit in Dijon oprichtte, maar daar had de Franse koning als gerechtigd leenheer een stokje voor kunnen steken, terwijl deze over de Franche-Comté niets te zeggen had. Feodaal gesproken behoorde dat graafschap immers tot het Duitse rijk. Met de stichting van de universiteit van Dôle stak Filips een dikke middelvinger op naar Parijs. Twee jaar later zag de Alma Mater van Leuven het licht. Brabant was net als de Franche-Comté van oudsher verbonden met het Duitse rijk, dat geen strobreed in de weg legde. Uiteindelijk waren er twee universiteiten in de Bourgondische erflanden, twee keer onafhankelijk van Parijs! Dat was een gegeven dat kon tellen.

Dôle, had een parlement, een universiteit, een muntslagerij … tot 1678, en was tot zijn inlijving door Frankrijk de hoofdstad van de Franche-Comté. Een ware economische, politieke en religieuze macht, waarvan nog de sporen te zien zijn. 

We maken er een stadswandeling.

De stad vormt een mooi harmonieus geheel met haar kanalen, oude huizen en de Collegiale kerk die het geheel domineert. Het historisch centrum van Dôle is bijzonder goed bewaard en is geklasseerd als te behouden gebied. 

De kleine, zeer romantische wandeling langs het Leerlooiers Kanaal is bijzonder. In deze wijk werd in 1822 Louis Pasteur geboren, uitvinder van het vaccin tegen de hondsdolheid. Het geboortehuis van Pasteur is nu een museum dat het leven en wetenschappelijk werk van de bekende geleerde vertelt.

Daarna rijden we naar Bourg en Bresse.

De belangrijkste bezienswaardigheid van  Bourg-en-Bresse   is gelegen in de buitenwijk Brou: het voormalig Koninklijk klooster van Brou met de Nicolaas van Tolentijnkerk uit de 16e eeuw. Hier vinden we een link met Mechelen waar in 1530 Margaretha van Oostenrijk,  landvoogdes van de Habsburgse Nederlanden overleed. Haar lichaam werd na haar dood in Mechelen naar deze kerk overgebracht.

Margaretha van Bourbon, de vrouw van hertog Filips II van Savoye, had in 1480 bij de genezing van haar man na een jachtongeluk beloofd de eenvoudige priorij van Brou om te vormen tot een klooster. Ze overleed echter voordat ze haar belofte kon inlossen. De kerk werd daarna, tussen 1513 en 1532, gebouwd in opdracht van haar schoondochter Margaretha van Oostenrijk. Ze deed dit om haar schoonmoeders belofte in te lossen, maar ook ter herinnering aan haar eigen man Filibert de Savoie, die in 1504 op 24-jarige leeftijd was overleden na een jachtpartij. De kerk heeft een renaissance façade. Het interieur bevat de rijk geornamenteerde graftombes van Margaretha van Bourbon, Filibert de Schone en Margaretha van Oostenrijk. Daarnaast bevindt zich een koorgestoelte uit 1530, een versierd doksaal en een gebeeldhouwd retabel met de Zeven Vreugden van Maria uit de 16e eeuw.

Op het plein voor de kerk bevindt zich een analemmatische zonnewijzer, de oudst bekende van dit soort zonnewijzers.

In één der vleugels van het kloostercomplex bevindt zich het stedelijk museum (Musée municipal de Bourg-en-Bresse), dat een rijke schilderijencollectie bezit. Onder de oude meesters o.a. werken van Bernard van Orley en een schilderij van Melchior d'Hondecoeter. Uit de 19e eeuw stamt o.a. werk van Gustave Doré en Jean-François Millet. 

We bezoeken de kerk en de abdij!

Vrijdag 12 juni 2026: het charmante Beaune met zijn imposant Hôtel-Dieu ook wel Hospice genoemd

en de stad Autun met kathedraal en de Romeinse opgravingen.

Dat Beaune geschiedkundig nauw verbonden is met Vlaanderen, is te zien aan het bekendste uithangbord van de stad, namelijk het Hospice de Beaune(Hôtel-Dieu). 

Het Hospice de Beaune werd in 1443 gesticht door Nicolas Rolin, kanselier van de hertog van Bourgondië, Filips de Goede, en zijn vrouw Guigone de Salins. Het Hôtel-Dieu de Beaune werd opgericht om zorg te bieden aan de armen en zieken tijdens een bijzonder moeilijke periode, gekenmerkt door de Honderdjarige Oorlog en een grote hongersnood.

Het meest prominente kunstwerk in de Hospices de Beaune, het veelluik Het Laatste Oordeel, is gemaakt door de befaamde Vlaamse Meester Rogier van der Weyden. Dit altaarstuk, dat oorspronkelijk boven het altaar in de kapel hing, toont onder andere portretten van de stichters, Nicolas Rolin en Guigone de Salins, en is een meesterwerk van de Vlaamse Primitieven. 

Nicolas Rolin liet zich bij het ontwerp van het ziekenhuis inspireren door de architectuur van hospitalen in het noordelijke deel van het hertogdom, met name in Brugge en Rijsel. Dit is duidelijk zichtbaar in de flamboyante gotische stijl, die typerend is voor de bouwstijl in de Lage Landen.

In de Collégiale Notre-Dame in Beaune bevindt zich een beroemde reeks wandtapijten uit de 15e eeuw die het Leven van de Maagd Maria uitbeelden. Hoewel Beaune in Bourgondië ligt, worden deze tapijten historisch toegeschreven aan de ateliers van Doornik (Tournai), destijds een van de belangrijkste centra voor de wandtapijtkunst in Europa.

Daarna rijden we verder naar Autun.

Autun heeft opmerkelijke vestingen en monumenten uit de Gallo-Romeinse tijd. Het amfitheater met 20.000 plaatsen was het grootste van de Romeinse wereld! De tempel van Janus is een ander spectaculair overblijfsel uit die tijd.

In de 12e eeuw ging de bouw van de kathedraal Saint Lazare gepaard met het optrekken van veel herenhuizen. Het timpaan van de kathedraal is een meesterwerk van romaanse kunst.

In de 19e eeuw paste Viollet-le-Duc zijn stijl toe op de bogen van de stadspoort Saint-André. Zijn arcadegewelven hebben het gebouw uit de 3e eeuw vervolmaakt...

Aan Nicolas Rolin (1376-1452), kanselier van de hertogen van Bourgondië, dankt Autun voor een groot deel haar glans uit de Renaissance.

Zaterdag 13 juni 2026: De Mozesput: een koninklijk monument op het terrein van de Chartreuse de Champmol.

In het jaar 1385 kwamen twee Hollandse beeldhouwers in de Bourgondische hoofdstad Dijon aan. Claus Sluter en zijn neef Claus de Werve waren oorspronkelijk afkomstig uit Haarlem en hadden de jaren daarvoor in Brussel gewerkt. Nu werden zij door de hertog Filips de Stoute (1342-1404) ontboden aan het Bourgondische hof, om daar te komen werken aan de beelden die de grafkerk van de Bourgondische dynastie luister moest bijzetten.

Deze grafkerk bevond zich op het terrein van de Chartreuse de Champmol, een kartuizerklooster, even ten westen van het oude Dijon, dat door Filips de Stoute in 1384 was gesticht met het doel om daar een necropolis voor zijn dynastie te vestigen. Vierentwintig monniken zouden daar dag en nacht voor het zielenheil van hem en zijn familie bidden. Er moest een gebouw verrijzen dat in alle opzichten de concurrentie zou kunnen aangaan met de Franse koninklijke grafkapel in Parijs. 

Het klooster in Champmol werd tijdens de Franse Revolutie met de grond gelijk gemaakt. Op het terrein bevindt zich sinds 1830 een psychiatrisch ziekenhuis.

De hertog liet de beste kunstenaars naar Dijon komen. Ze stonden geheel en al in dienst van de hertog, en genoten daarentegen van een luxeleven waar ze nooit van hadden kunnen dromen.

We bezoeken er de Mozesput (Puits de Moïse),die zich bevindt in het midden van de oude kloostergang. Dit is echt een hoogtepunt uit de Middeleeuwse beeldhouwkunst. In het portaal van de vroegere kerk vinden we nog steeds 5 beelden terug die tussen 1389 en 1394 werden gemaakt door Claus Sluter van Filips de Stoute (met zijn beschermheilige Johannes de Doper) en Margaretha van Male (met haar beschermheilige, de heilige Catharina).

Wat we zeker nog moeten bezoeken is l’Ours Blanc (de ijsbeer) van de Bourgondische beeldhouwer Pompon. We zagen de ijsbeer reeds in het Middelheimpark tijdens één onze vroegere dagtrips. Deze staat in het mooie Parc Darcy.

Terugrit naar Sint Niklaas

Inschrijving:

U dient eerst een mail te sturen naar guido.deloof@gmail.com met uw aanvraag tot deelname. Daarna ontvangt u een bevestiging en een uitnodiging tot betaling.

Het rek.nr. van Cultuursmakers Sint-Niklaas: BE51 4139 2119 0162.